Ne zna se ko krije važne ratne dokumente Kosova i Srbije

Odnos prema ratnim zločinima važan za pristupanje Srbije Evropskoj uniji

Srbija je i dalje daleko od stvarnog napretka u kontekstu suđenja za ratne zločine, iako se pitanje ratnih zločina nalazi u pregovaračkom Poglavlju 23, jednom od ključnih za pristupanje Srbije Evropskoj uniji.

Standardi propisani u Poglavlju 23 podrazumevaju uspostavljanje efikasnog pravnog sistema, koji će se počivati na vladavini prava, eliminisati spoljne pritiske na pravosudni sistem i raditi na prevenciji korupcije. Takođe, naglašava se poštovanje osnovnih prava, kao i prava građana Evropske unije.

Prikazivanje dokumentarnog filma „Trči Nina“ u Beogradu

U sredu 15. septembra, u organizaciji Fonda za humanitarno pravo i Beogradske kancelarije Fondacije Hajnrih Bel, u Kombank dvorani u Beogradu biće prikazan dokumentarni film Dina Hodžića „Trči Nina“.

Stomatološki fakultet bio je jedini fakultet u opkoljenom Sarajevu koji tokom opsade nije prekidao sa radom. Dokumentarni film „Trči Nina“ daje uvid u studiranje stomatologije tokom opsade Sarajeva kroz razgovore sa tadašnjim studentima i studentinjama – današnjim profesorima i profesorkama. Kako je izgledao atipičan studentski život koji je rat diktirao, gde i kako su se spremali ispiti, samo su neke od tema koje prikazuju jednu drugu stranu opsade Sarajeva.

Slučaj zatvoren: Smrt osumnjičenih za ratne zločine na Balkanu sprečava postizanje pravde

Godinama nakon završetka ratova vođenih 90-ih godina prošlog stoljeća, Bosna i Hercegovina, Hrvatska i Srbija sporim tempom nastavljaju krivično gonjenje počinitelja ratnih zločina, te uza sve veći broj vremešnih osumnjičenih koji se razbolijevaju ili umiru, u nekim predmetima presude vrlo vjerovatno neće ni biti izrečene.

Ključne činjenice o odnosu Srbije prema ratnim zločinima

Odnos države Srbije prema sopstvenoj odgovornosti tokom ratnih sukoba devedesetih može se posmatrati kroz izjave najviših zvaničnika, sudske postupke pred domaćim sudovima, ali i kroz afirmaciju bivših pripadnika oružanih snaga Srbije koji su pravosnažno osuđeni za zločine nad nesrpskim stanovništvom.

Operacija Oluja – 26 godina bez pravde za žrtve

Danas se navršava 26. godišnjica od vojno-policijske operacije hrvatskih oružanih snaga kojim je okončan četvorogodišnji sukob na teritoriji Hrvatske. Tokom i nakon ove operacije počinjeni su rasprostranjeni i sistematski zločini prema civilnom stanovništvu srpske nacionalnosti i njegovoj imovini, što je dovelo do raseljavanja oko 200.000 Srba, uništavanja i pljačke imovine, dok je oko 400 Srba koji su odlučili da ostanu u svojim kućama ubijeno. Prema podacima Komesarijata za izbeglice i raseljena lica iz  2021. godine, u Srbiji se nalazi još 25.330 osoba iz Bosne i Hercegovine i Hrvatske koje imaju status izbeglica. 

Kao jedan od problema sa kojima se suočavaju žrtve „Oluje“ jeste činjenica da ih institucije Srbije ne prepoznaju kao civilne žrtve rata. Naime, i u ranijem i u sadašnjem zakonskom rešenju ova kategorija žrtava ne može dobiti taj status jer njihove povrede nisu nastale na teritoriji Srbije već Hrvatske. Ovo zakonsko rešenje govori u prilog stavu da se predstavnici državnog vrha Srbije žrtava „Oluje“ sećaju samo početkom avgusta kada se obeležava godišnjica ove operacije, dok konkretna pomoć i podrška izostaje već 26 godine bez naznake da će se to u skorijoj budućnosti promeniti. 

Oluja u Hagu

U znak sećanja na civilne žrtve stradale u toku i nakon vojno-policijske operacije “Oluja” u leto 1995. godine SENSE Centar za tranzicijsku pravdu, Srpsko narodno vijeće, Documenta – Centar za suočavanje sa prošlošću i Fond za humanitarno pravo Srbije pokreću kampanju na društvenim mrežama zasnovanu na video segmentima interaktivnog narativa “Oluja u Haagu”.

Kampanja počinje 4. avgusta/kolovoza i trajaće šest dana, a priključiće joj se i brojne organizacije civilnog društva iz regije.

Digitalna arhivska kolekcija – „Zločini u Foči 1992. godine“

Fond za humanitarno pravo (FHP) predstavlja prvu digitalnu arhivsku kolekciju „Zločini u Foči 1992. godine“.

Digitalna kolekcija sadrži presude, video-zapise, dokazne predmete i druge materijale prikupljene iz sudskih baza podataka i arhive FHP-a. Cilj kolekcije je da na što potpuniji način predstavi i dokumentuje ratne zločine nad bošnjačkim stanovništvom Foče počinjene na početku rata u Bosni i Hercegovini.

Kada je Foča krajem aprila 1992. godine pala pod kontrolu srpskih snaga, usledila su hapšenja nesrpskih civila i njihovo odvođenje u zatočeničke objekte. Posebna meta napada bile su bošnjačke žene i devojčice, od kojih su mnoge držane u seksualnom ropstvu u nekoliko zatočeničkih objekata, gde su silovane, mučene i na druge načine zlostavljane i ponižavane.

Digitalni narativ Fonda za humanitarno pravo – „10. diverzantski odred“

Povodom 26. godišnjice streljanja zarobljenih Srebreničana na vojnoj ekonomiji Branjevo, Fond za humanitarno pravo (FHP) predstavlja svoj četvrti digitalni narativ „10. diverzantski odred“. Digitalni narativ je nastao na osnovu Dosijea „10. diverzantski odred Glavnog štaba Vojske Republike Srpske“ koji je FHP predstavio javnosti 2011. godine.

Deseti diverzantski odred, jedinica Glavnog štaba Vojske Republike Srpske, učestvovao je u izvršenju genocida u Srebrenici, u julu 1995. godine. Do danas je poznato da su pripadnici 10. diverzantskog odreda učestvovali u dva masovna streljanja Bošnjaka iz Srebrenice u julu 1995. godine – onom na vojnoj ekonomiji Branjevo 16. jula, u kom je streljano oko 1.200 zarobljenih Bošnjaka iz Srebrenice, kao i u streljanju najmanje 39 zarobljenika u selu Bišina 23. jula 1995. godine.

U digitalnom narativu se, pored opisa događaja i izjava preživelih, nalaze i brojni dokumenti koji ukazuju na odgovornost pripadnika 10. diverzantskog odreda za ove događaje, kao i pojedine presude kojima je ta odgovornost potvrđena.

Digitalni narativ je dostupan na sledećem linku.

Sjećanje na ugašene živote

Radovi beogradske autorice Jelene Jaćimović danas će biti predstavljeni u Memorijalnom centru Potočari, a tradicionalni Marš mira kreće iz Nezuka